Азыркы учурда кылмышкерлер алдамчылык аракеттерди жасоо үчүн заманбап санариптик технологияларды активдүү колдонууда. Эң кооптуу куралдардын бири болуп жасалма интеллект саналат, ал ишенимдүү үн жана сүрөт жасалмаларын жаратууга мүмкүндүк берет.

 Атайын программалардын жардамы менен алдамчылар жакын туугандардын, уюмдардын жетекчилеринин, ошондой эле мамлекеттик органдардын өкүлдөрүнүн үнүн туурай алышат. Мындай технологиялар “дипфейктер” деп аталган – чыныгыдан айырмалоо кыйын болгон аудио жана видео материалдарды жаратууга мүмкүндүк берет.

 Алдамчылыктын кеңири таралган схемалары

 Туугандын үнүн тууроо. Жаранга жакын адамынан өзгөчө кырдаал (жол кырсыгы, укук коргоо органдары тарабынан кармалуу, тез арада медициналык жардамга муктаждык) жөнүндө билдирүү менен чалуу келип түшөт жана дароо акча которуу өтүнүчү айтылат.

 Жетекчинин үнүн жасалмалоо. Уюмдардын кызматкерлерине жетекчинин атынан шашылыш түрдө контрагентке акча которуу же купуя маалыматтарды берүү талабы менен үн билдирүүлөрү жөнөтүлөт же чалуулар жасалат.

Мамлекеттик органдардын атынан чалуулар. Алдамчылар өздөрүн банк кызматкерлери, укук коргоо органдарынын кызматкерлери же башка ведомстволордун кызматкерлери катары тааныштырып, эсеп боюнча шектүү операциялар жөнүндө кабарлап, жарандарды жеке маалыматтарын берүүгө же акча каражаттарын “коопсуз эсепке” которууга көндүрүшөт.

Жасалма видео билдирүүлөрдү түзүү.
 Жасалма интеллект технологияларын колдонуп, кылмышкерлер тааныш адамдардын же кызмат адамдарынын сүрөттөрү түшүрүлгөн видеолорду түзүшөт, бул ишенимди күчөтөт жана жарандардын жакшылап көңүл бөлүүсүн төмөндөтөт.

 Алдамчылыкка каршы чаралар

 Мындай кылмыштуу аракеттерден коргонуу максатында төмөнкүлөр сунушталат:

эмоционалдык басымдын астында шашылыш чечимдерди кабыл албоо;

кооптондурган чалуу түшкөндө сүйлөшүүнү токтотуп, тууганыңыз же уюм менен расмий телефон номери аркылуу өз алдынча байланышуу;

телефон аркылуу ырастоо коддорун, сыр сөздөрдү, банктык карталардын реквизиттерин жана башка жеке маалыматтарды билдирбөө;

аккаунттарды коргоо үчүн эки факторлуу аутентификацияны колдонуу;

антивирустук программалык камсыздоону орнотуу жана түзмөктөрдү үзгүлтүксүз жаңыртып туруу;

алдамчылык аракеттери жөнүндө укук коргоо органдарына маалымдоо;

улгайган туугандар жана уюмдардын кызматкерлери арасында түшүндүрүү иштерин жүргүзүү.

Санариптик сабаттуулукту жогорулатуу жана алынган маалыматка көңүл буруу алдамчылыкка каршы туруунун негизги факторлору болуп саналат. Технологиялардын тез өнүгүшү шартында жарандардын сергектиги жана алдамчылыктын жаңы схемалары жөнүндө өз убагында маалымдоо өзгөчө мааниге ээ.